Keuringsdienst van Ontwaarden

Posted on Friday, 15 October, 2010 by

0


Keuringsdienst van Ontwaarden

Samenvatting discussie op www.boerderij.nl – 15 okt 2010 –

Generaties lang is alles in het werk gesteld om landbouwproducten van hoge en uniforme kwaliteit te maken, om schaalvoordelen bij verwerking te kunnen behalen. Met succes, inmiddels maakt iedere boer hetzelfde. Pas helemaal aan het einde van de keten worden producten als boter en vlees weer gedifferentieerd. Geen wonder dus, dat de verschillen eigenlijk niet te zien zijn en dus ook niet altijd goed uit te leggen. Is er behoefte aan differentiatie vanaf de bron, op de boerderij? Daarover ging de discussie.

Kansen in differentiatie

Een grote meerderheid (83 procent van de respondenten) ziet kansen in differentiatie van landbouwproducten al vanaf de boerderij, door speciale teeltwijzen of houderijsystemen. De helft van deze groep vindt dat de verschillen vooral beter uitgelegd moeten worden, de andere helft vindt dat de verschillen ook echt groter moeten, zodat het voor de consument onderscheidend is.

Immers, zo bleek onder andere uit de boteruitzending van het tv-programma Keuringsdienst van Waarde, de verschillen komen nu niet goed uit de verf. De huidige verschillen zíjn ook niet groot. De nadruk op uniformiteit en op hoogproductieve rassen heeft zowel in dierlijke als plantaardige hoek, de genetische basis smal gemaakt. 17 procent van de respondenten vind differentiatie vanaf de boerderij dan ook onzin, het is iets voor het einde van de keten, want schaalvoordelen door uniformiteit (bij verzamelen, verwerken, etc.) zullen altijd belangrijker zijn.

Waarom differentiëren?

Waarom differentiëren, als toch 60 of 70 procent van wat in Nederland gemaakt wordt, geëxporteerd wordt? Een opsomming van redenen: Omdat de resterende 30-40 procent nog steeds heel veel is. En als je Noordwest-Europa als ‘thuismarkt’ beschouwt, is het nog veel meer. Dit is een ‘rijke’ afzetmarkt, met een groep consumenten die vraag ontwikkelt naar speciale producten. Bovendien zal je wel moeten, want in de productie voor de wereldmarkt kan slechts een klein aantal (grote) Nederlandse boeren meedoen.

Product versus productie

In de discussie ontstaat het inzicht dat een onderscheidende productiewijze, niet altijd leidt tot een onderscheidend product. Bij ‘Beter leven’-sterrenvlees is aan het varkenslapje niet te zien dat het dier luxere omstandigheden heeft gehad. Ook biologische landbouw of ‘weidemelk’ zijn onderscheidende productiewijzen waaraan voldaan moet worden, zonder dat er altijd of aantoonbaar verschil in eindproduct hoeft te zijn.
Er is een interesse (vanuit de ‘grachtengordel’) naar dergelijke betere productiewijzen te zien. Een prachtkans.

Valkuilen

Bovenstaande kan leiden tot dure certificeringssystemen, of als die er niet zijn, tot het mooi opdissen van een verhaal, met overigens wel het risico van ‘window-dressing’ of de schijn daarvan. De consument heeft geen kennis van zaken; als boeren inderdaad het ‘u vraagt, de boer draait’-principe gaan toepassen, geeft dit niet noodzakelijkerwijs een beter of duurzamer product.

Een belangrijke tweede valkuil is: zolang de consument niet of nauwelijks meer betaalt voor de betere productiewijze, betalen uiteindelijk boeren het. Een reëel risico, immers bij sterrenvlees zegt Albert Heijn de meerprijs niet door te berekenen aan de klant. Bij weidemelk zou je kunnen zeggen dat het al zo is. Want een hogere uitbetalingsprijs aan boeren die hun vee weiden, wordt niet (of voor een klein aandeel) doorbelast naar de consument. Het is dus feitelijk een lagere uitbetalingsprijs aan boeren die niet weiden.

Risico’s gedifferentieerd product

Échte productdifferentiatie dan? Pas dan zullen mensen echt bereid zijn meer te betalen, vermoeden deelnemers aan de discussie. Maar als het varkenslapje of de boter écht anders moet smaken, moet het hele rantsoen op de kop, en de genetica van het dier eigenlijk ook nog. Natuurlijk is dat vooralsnog zeer duur en risicovol. Het betekent dat er ook kansen voor akkerbouwers en toeleveranciers zijn in differentiatie. Alleen als de hele keten meewerkt, lukt het om voor de consument proefbare verschillen aan te brengen.

Differentiatie op boerderij is een kans

Conclusie: differentiatie bij het boerenbedrijf is een kans. We moeten als boeren hoe dan ook, gangbaar en gedifferentieerd, beter uitleggen wat we doen.

Er is 88 keer gestemd, er kwamen 29 reacties op de discussie. De volgende personen deden mee aan de discussie:
Fozzy Bear, B-N; Monique Vos, Duitsland; Dick Veerman -Foodlog, Utrecht; Han, Meshovsk; Thomas Verhagen, Veghel; Koetje, Boe; Down Under, Brabant; Natuurboer, Friesland; Onno, Kiev; Boerin, USA; Gerard Groot Koerkamp, Teuge.